Derya – Yeni Ay: Buralar eskiden hep..

Uzamış yeni ay etkili, kırmızı çadırlı, huysuz sabahlı, gidip gelip tahin pekmeze çubuk banmalı düzensiz günümün öğleden sonrasında bir gayret hazırlanıp evden çıktım. Arabayı merkez tarafına değil, yukarı sürdüm. Denize paralel yokuşlarda ine çıka, virajlarda döne döne defne dolu kayalıkların arasından, plajların üstünden, sahil büfelerinin, tezgahları tıklım tıkış üç tanesi yüz lira palamut dolu balıkçıların önünden geçtim. İki kere de demiryolundan, birinci tık tık, ikinci tık tık.

Bu demiryolu çoğunlukla kömür, azınlıkla insan taşır. Kömür treni 40 küsür vagonlu. Geç geç, say say bitmez. İnsan treni bu sene dört vagona çıktı. Yanınızdan kömür treni geçiyorsa kömür tozuna karşı gözlerinizi, yüksek sesine karşı kulaklarınızı kapatırsınız. İnsan treni geçiyorsa dünyanın her yerindeki gibi hızdan bulanıklaşmış camlardan içeridekileri seçmeye çalışırsınız. Öyle ya da böyle o trene bakılacak. Zonguldak’ta tren önemli. Burada tren demek kömür demek. Kömür ise geçim demek. Limandaki gemiye de trenle taşınır, yakındaki termik santrale de, demir çelik fabrikası için Karabük’e de. Şehir içindeki ana yollar o geçsin diye tasarlanmış.

Şehrin ana caddesinin ortasından boylu boyunca kömür treni geçmiş yıllarca. Daha doğrusu önce bu ray yapılmış, sonra etrafına binalar sıralanmış da cadde olmuş. Tren geçeceği vakit yayalar beklemiş, arabalar beklemiş. Yol onun. Kömürün üretilmesi yetmez, nakliyesi gerekir. Kömürün taşınması yetmez, kirinin çöpünün, ki ona şist denir, şistinin de nakliyesi gerekir. Şehrin planlamasının tüm mantığı kömür üretimi ve nakliyesi üzerine kurulu. Arabayı ne yöne sürülürse sürülsün, bir kaç defa demiryolundan geçilmesi bundan.

Şehrin bir tuhaf olması da bundan. İçinde insan yaşasın diye değil, kömür çıkıp taşınsın, geçici işçiler konaklasın diye inşa edilmiş. Kömür ocağına bir mahalle kurulmuş. İşçilerle mühendisler orada yaşamış, çalışmış. Limana bir mahalle kurulmuş, nakliyeciler, liman müdürlükleri, yöneticiler orada yaşamış. İkisinin arasına da önce erkeklere yönelik terziler, bakkallar, yemekçiler, “kadıncı”lar, berberler sıralanmış. Zamanla ailelerin geri kalanı, yani kadınlarla çocuklar da gelmeye başlayınca pastaneler, kumaşçılar, okullar eklenmiş.

Yani ya maden sahibisin. Ya madende işçisin. Ya maden müessesinde memur/mühendissin. Ya da onlara ticaret yapan esnafsın. Hala bu kemik yapı devam etmekte. Biz sonuncu sektöre giriyoruz sülalecek. Dedeler esnaflık yapmak üzere şehre göçtüğünden. İçimizden tek bir memur çıkmadı. Esnaf ya da hizmet sektöründeyiz hepimiz. (Sektöre yazdım ama kast diyesim geldi demin; çünkü resmen kast sistemi varmış eskiden, onu da sonra anlatırım.)

Size aklımdan bunları anlatarak on dakikada varacağım yere vardım. Cumhuriyet dönemi mimarili tek katlı bir eski halk evi. İçinde küçük bir sergi odası ile kitaplığı var. Tüm eski binalardaki gibi heybetli ön kapı kapalı, kullanılmıyor. İçeriye çay bahçesinin bahçesinden, küçük kapıdan giriliyor. Yeteneğine, insanlığına, mütevaziliğine, derin bilgisine kültürüne hayran olduğum bir karikatürcü büyüğümün sergi açılışı var. Ona geldim. Meraklı camia belli. Düğün gibi, bir sürü tanıdık, hoş beş, hal hatır, çay. Sergi gezildi. Yeni olası projeler, fikirler, işbirlikleri konuşuldu. Güneş düşmüş masalar kapılıp oturuldu. Çocuklarıyla gelenin çocukları, bahçede bacaklara dolanan kedilerin kafaları sevildi.

Dağılınca iki arkadaş buraya kadar gelmişken yan parktaki balıkçıda mezgitle palamut yiyelim dedik. Bir bira paylaşıp fazla oyalanmadan yiyip içip kalktık. Sonra arabamızı Red Kit gibi batan güneşe doğru şehre geri sürdük. Birinci tık tık. İkincide bariyer inmiş. Az vagonlu insan treni geçecekmiş.

Derya – Yeni Ay: Buralar eskiden hep..” üzerine 2 yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s